projekt koła miłośników
ziemi bukowińskiej w berdiańsku na ukrainie południowo - wschodniej
pod patronatem towarzystwa

Mowa polska na Bukowinie Karpackiej. Dokumentacja znikającego dziedzictwa kulturowego

07.06.2017

W Instytucie Slawistyki jest realizowany grant Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki 2015-2018, kierownikiem projektu jest dr hab. Helena Krasowska.

Dokumentacja mowy polskiej na Bukowinie Karpackiej wiąże się z wieloma wyzwaniami, implikowanymi już przez sam geograficzny podział Bukowiny na część północną (ukraińską) i południową (rumuńską). Wewnętrzne zróżnicowanie gwar, którymi posługiwali się polscy osadnicy, przybywający na teren Bukowiny od XVIII wieku, skorelowane było z miejscem pochodzenia ich użytkowników (Galicja, Małopolska lub region Czadecki na Słowacji).

Zespół wykonał szereg badań terenowych, zebrano wielogodzinne rozmowy z mieszkańcami Bukowiny, skanowano rodzinne albumy, robiono fotografie panoramiczne itd. Temat grantu cieszy się dużą popularnością wśród zainteresowanych tematyką Polaków zamieszkujących Ukrainę oraz Rumunię. W ramach grantu w czasie ostatnich wiosennych miesięcy przeprowadzono kilka wykładów:

  1. Gabriela Augustyniak-Żmuda, Biografie językowe mieszkańców Bukowiny Karpackiej, w ramach Dni Kultury Polskiej w Iwano-Frankiwśku, 26.05.2017.
  2. Karina Stempel-Gancarczyk, Rumunia po polsku, czyli „kraj smutny, pełen humoru”, w Olkuszu, 19.05.2017.
  3. Helena Krasowska, Magdalena Pokrzyńska, Mowa polska na Bukowinie Karpackiej. Interdyscyplinarne badania pogranicza, Colegiul im. Alexandru cel Bun, Gura Humorului, 23.05.2017.
  4. Lech Aleksy Suchomłynow, Eduard Yakimovich, Zwyczaje wielkanocne Polaków bukowińskich. Różnica i podobieństwa, Polskie Kulturalno-Oświatowe Towarzystwo „Odrodzenie”, Polskie Towarzystwo im. A. Mickiewicza, Berdiańsk-Panka,
  5. Lech Aleksy Suchomłynow, Zarządzanie w Kulturze i Sztuce: Badania naukowe na Bukowinie Karpackiej, Wyższa Szkoła Ekologii i Zarządzania, Warszawa, 28 marca 2017.
  6. Podstawowym warunkiem włączenia dziedzictwa kulturowego do żywej tradycji narodu jest zinternalizowanie tego dziedzictwa przez członków społeczeństwa. Stąd, istotnym elementem projektu jest upowszechnienie jego efektów. Najważniejszym efektem końcowym będzie opublikowany album z nagrana płytą CD stanowiące opracowane dokumenty źródłowe w formie wypisów z ustnych relacji świadków historii i osób zaangażowanych w kształtowanie i trwanie pamięci zbiorowej oraz materiału ilustrującego ważne dla badanego środowiska artefakty stanowiące nośniki pamięci. Materiały te będą opatrzone komentarzem naukowym. Może to zaowocować dyskusją na temat m.in. przemian tożsamościowych wśród Polaków zamieszkujących pogranicze polsko-wschodniosłowiańskie. Szeroka dostępność tych materiałów umożliwi upowszechnienie wiedzy na temat archaicznej mowy polskiej na Bukowinie – jej brzmienia oraz społecznych i kulturowych kontekstów.

    Przygotowała Helena Krasowska