projekt koła miłośników
ziemi bukowińskiej w berdiańsku na ukrainie południowo - wschodniej
pod patronatem towarzystwa

Nowa książka wynikiem współpracy międzynarodowej

" " 19.12.2011

Polacy Berdiańska: dokumenty, fakty, komentarze autorstwa Andrzeja Bonusiaka, Edyty Czop, Heleny Krasowskiej i Lecha Aleksego Suchomłynowa

Każdy z czytelników przeglądający witrynę internetową bukowina.org.ua zastanawia się dla czego właśnie tu znajduje się opis książki o Bediańsku. To prawda, że Bukowina leży daleko od Berdiańska, ale są wspólne też cechy, chociażby to, jak zaznaczył Andrzej Bonusiak, i w Czerniowcach i w Berdiańsku jest polskie towarzystwo jedyne i bezkonkurencyjne, cechą łączącą te dwa miasta jest także wielokulturowość, wielonarodowość, wielowyznaniowość.

Zanim przejdę do omawiania całości książki warto zaznaczyć, że są tu fragmenty dotyczące tematyki bukowińskiej. Między innymi: Dokument mówiący o Kole Bukowińczyków w Berdiańsku, recenzja Książ „Specyfika bukowińskiego pogranicza: historia kulturowego polilogu, czy także zdjęcie z uroczystości wręczenia tytułu Doctora Honoris Causa Zbigniewowi Kowalskiemu w Berdaińsku.

Bardzo ważnym elementem jest to, że książkę napisali uczeni zajmujące się różnymi dziedzinami nauki, reprezentujący różne ośrodki naukowe i pochodzący z różnych krajów.

" "

Profesor Andrzej Bonusiak, historyk z Uniwersytetu Rzeszowskiego zajmuje się problematyką Polonii od wielu lat, najpierw w jego zainteresowaniach była Polonia amerykańska, w tym głównie szkolnictwo i organizacje oświatowe, jest autorem wielu rozpraw naukowych oraz monografii, miedzy innymi: Polonijna Oświata Sobotnia w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej. Szkice - Dokumenty - Materiały. Tom I. Komisja Oświaty Kongresu Polonii Amerykańskiej (wybór dokumentów). Tom II. Monografia Głosu Nauczyciela w latach 1986-2000. Tom III. Bibliografia Głosu Nauczyciela w latach 1986-2000.

Dr Edyta Czop, jest historykiem na Uniwersytecie rzeszowskim, zajmuje się między innymi prasa polską na Ukrainie, jest autorką wielu rozpraw naukowych. Niezmiernie cenna jest jej książka: Obwód lwowski pod okupacją ZSRR w latach 1939-1941.

" "

Dr Helena Krasowska, językoznawca, socjolingwista, dialektolog, pracuje w Instytucie Slawistyki Polskiej Akademii Nauk. Zajmuje się problemami językowymi i kulturowymi pograniczy, kwestiami mniejszości narodowych. Prowadzi eksploracje terenowe głównie wśród Polaków na Ukrainie. Fascynuje się wielokulturowością i wielojęzycznością Bukowiny, gdzie się urodziła i spędziła dzieciństwo i część młodości. Jest autorką 4 monografii, 4 książki wydała we współautorstwie, a także w dorobku posiada około 80 artykułów naukowych.

Doc dr Lech Aleksy Suchomlynow, literaturoznawca, dziekan Polsko-Ukraińskiego Wydziały Socjologiczno-Politologicznego, kierownik Katedry Filologii Słowiańskiej, dyrektor Centrum Języka i Kultury Polskiej w Berdiańskim Uniwersytecie Zarządzania i Biznesu, docent Katedry Polonistyki Narodowego Uniwersytetu im. Tarasa Szewczenki w Kijowie, prezes Polskiego Kulturalno-Oświatowego Towarzystwa „odrodzenie” w Berdiańsku. Autor ponad 70 prac naukowych, w tym 5 monografii. Główne obszary badawcze to – polska literatura pogranicza, formy przejawu wielokulturowości we współczesnej literaturze i kulturze tureckiej, Polacy na Wschodzie (aspekt antropologiczny).

Właśnie Ci czterej autorzy pracowali wspólnie nad książką: Polacy Berdiańska: dokumenty, fakty, komentarze. Książka ukazuję się w dwóch językach: po polsku i po ukraińsku. Jest to bardzo ważne z dwóch powodów, w języku polskim – my mamy możliwość do poznania losów Polaków na dalekiej Ukrainie, w języku ukraińskim – daje to możliwość zapoznania się z treścią monografii osobom czytającym w języku ukraińskim, a więc mogą się z nią zapoznać sąsiedzi naszych rodaków na południowo-wschodniej Ukrainie i w ogóle obywatele Ukrainy. Warto także wspomnieć, że ta książka jest drugą z cyklu, pierwsza została wydana w 2008 roku pod tytułem Wspólnota polska Berdiańska. Wyzwania współczesności. autorstwa A. Bonusiaka i L. A. Suchomłynowa.

Na pierwszy rzut wydawać by się mogło, iż ta książka to jedynie zbiór dokumentów z interpretacją, niemniej jednak po wnikliwym studiowaniu książki zauważyłem, że jest to bardzo wartościowe dzieło naukowe o charakterze źródłowo-badawczym.

Książkę otwiera Wstęp, w którym przedstawione zostały struktura opracowania oraz omówione cele i metody badań. Tu W swoim ostatecznym kształcie publikacja składa się więc z dwóch części. W pierwszej – Polska mniejszość nad Morzem Azowskim: studia i opracowania, zamieszczono rezultaty badań na temat roli i miejsca języka polskiego i wyznaczników tożsamości narodowej Polaków w regionie. Znalazły się tu również teksty przybliżające historię Berdiańska i analizujące wybrane aspekty funkcjonowania Kościoła rzymskokatolickiego na analizowanym obszarze. W jej skład wchodzą następujące podrozdziały: Berdiańsk częścią obwodu zaporoskiego, Polacy na tle innych mniejszości narodowych na terenie obwodu zaporoskiego, Stan obecny języka polskiego w regionie, Zarys historii kościoła katolickiego w kontekście współczesnych tendencji językowych , Specyfika tożsamości Polaków w Berdiańsku.

Część druga, składa się z kilkudziesięciu dokumentów, zamieszczonych w rzeczywistej formie. Materiały te poprzedzone są wstępem i interpretacją, w którym autorzy zwracają uwagę czytelnika na najważniejsze, ich zdaniem, treści. Dzielą się w nim swoimi uwagami i komentarzami. Ten fragment pracy nosi tytuł Polskie Kulturalno-Oświatowe Towarzystwo "Odrodzenie" w dokumentach i materiałach, a poszczególne podrozdziały odpowiednio: Formalno-prawne aspekty funkcjonowania "Odrodzenia" w Berdiańsku, Z działalności organizacyjnej i naukowej, Na drogach współpracy, Na niwie kultury.

Publikację zamyka zakończenie w którym autorzy sprecyzowali wnioski z badań. Integralną część pracy stanowią również wykazy i materiały ilustracyjne. Dobrano je w taki sposób, aby ilustrowały one treści poruszane w publikacji. Obejmują one zdjęcia z różnych uroczystości i przedsięwzięć organizowanych przez Polaków w Berdiańsku, albo odbywających się z ich udziałem. Wśród nich są również zdjęcia "skany" dokumentów, czy fotografii osób związanych z działalnością polonijną. Materiał ten odzwierciedla całokształt działań polonijnych. Są więc zamieszczone ilustracje pokazujące działalność artystyczną, jak i naukową, wycieczki, czy rajdy młodzieżowe jak i pielgrzymki, sposoby wykorzystania Domu Polskiego. Słowem dzień świąteczny i powszedni środowiska.

Autorzy, jak już wspominałem, pochodzą z różnych ośrodków badawczych i reprezentują różne dziedziny nauki. Stąd zastosowane zostały metody badań historycznych, językoznawczych, etnograficznych, socjologicznych. O ile było to tylko możliwe starano się łączyć metody badawcze stosowane w poszczególnych dziedzinach nauki co dało efektywny rezultat.

Jestem przekonany, iż publikacja ta spotka się z życzliwym przyjęciem tych wszystkich, którzy są zainteresowani losami i sytuacją Polaków na "dalekiej Ukrainie".

Jurij Sopin
Prezes Koła Bukowińczyków w Berdiańsku